Dobrodošli na pravoslavni Zlatibor!

Vratite se dušom ispunjeni ili ostanite mirni

Hristos voskrese!

Prezentacija crkava, manastira i kapela na Zlatiboru Srpske pravoslavne crkve

Hram Svetog Preobraženja Gospodnjeg nalazi se u samom srcu turističkog centra Zlatibora. Na zahtev meštana koji su naseljavali centar Zlatibora, ali i zbog potreba sve većeg broja turista, na mestu koje je ranije bilo nenaseljeno i stoga nije imalo crkvu, izgradnja crkve je započeta 1993. godine. Izgradnja crkve trajala je punih dvadeset godina i osvećena je na Miholjdan 2013. godine. Izgrađena je prilozima vernika, donatora i sredstvima lokalne samouprave.

Na inicijativu meštana i tadašnjeg čajetinskog paroha, sada šljivovovićkog, Dragiše Đuričića, izgradnja crkve je započeta, a blagoslov za početak gradnje dao je episkop žički Stefan.

Kompletnu statiku crkve uradio je profesor dr. Milorad Ristić , dok je projektant-saradnik na izgradnji crkve bio docent dr. Milan Radojević . Temelji crkve osvećeni su 1993. godine na Preobraženje Gospodnje. Izgradnja kupola započeta je 2002. godine, a glavni građevinski radovi završeni su 2005. godine. Krst na kupoli potom je osveštao episkop žički Hrizostom . Crkva je osvećena 12. oktobra 2013. godine, na praznik Svetog Kirijaka Otšelnika (Miholjdan) , a osveštao ju je episkop šumadijski Jovan, tadašnji upravitelj Žičke eparhije, uz sasluženje više od dvadeset sveštenika i šest đakona. Na Svetoj Liturgiji, penzionisani paroh zlatiborski, protojerej Slobodan Ratković, odlikovan je činom protojereja i pravom nošenja naprsnog krsta. Protojerej Miljko Starčević , penzionisani paroh užički, takođe je odlikovan pravom nošenja naprsnog krsta, a čin protojereja dodijeljeni su parohu čajetinskom, protojereju Dragiši Đuričiću , koji je pre dvadeset godina, kao starešina crkve u Čajetini, zajedno sa Crkvenim odborom, započeo izgradnju ovog hrama, kao i parohu zlatiborskom, protojereju Nenadu Bajiću .

Projekat crkve razvila je grupa profesora Arhitektonskog fakulteta Univerziteta u Beogradu, predvođena vanrednim profesorima Aleksandrom Radojevićem i Borivojem Anđelkovićem . Akademski slikar iz Novog Sada, profesor Vidoje Tucović, oslikao je oltarsku apsidu, a freske na centralnoj kupoli hrama nastale su pod vodstvom akademskog slikara iz Grčke, prof. Konstantina Stergioua. Izrada preostalih fresaka poverena je gospodinu Radanu Radojloviću, akademskom slikaru iz Ćuprije.

Hram se ističe svojom lepotom i monumentalnošću. U pogledu svoje arhitektonske koncepcije, ova crkva predstavlja složenu kombinaciju različitih stilova. Centralna prostorna organizacija kupolnog hrama sa trodelnim oltarskim prostorom na istočnoj strani i prostranom pripratom na vrhu sa zvonikom preuzeta je iz zadužbina vladara svete dinastije Nemanjića. Crkva Preobraženja Gospodnjeg na Zlatiboru je trobrodna građevina sa poprečnim brodom, koji formira izduženi krst sa centralnim brodom, oltarskom apsidom na istoku, pripratom sa ulazom, prostranom galerijom i zvonikom na zapadu. Pored glavnog hrama na severnoj strani nalazi se kapela posvećena Svetom proroku Mojsiju, dok se krstionica nalazi u južnom dijelu. Hram Svetog Preobraženja Gospodnjeg na Zlatiboru, po izgledu, oslanja se na tradiciju "Raške škole". Izgrađena je kao jednobrodna svodovana građevina, pokrivena limom, sa kupolom u sredini. Kupola je postavljena na kubusnu osnovu. Na zapadnoj strani nalazi se narteks sa zvonikom, a sa strane su horski transepti. Na istočnoj strani je apsida, polukružna iznutra i trouglasta izvana, kojoj su na južnoj i sjevernoj strani dodani proskomidija i đakonikon. Crkva zauzima površinu od 520 kvadratnih metara.

Jedna od retkosti hrama je krst, koji je podignut na najvišoj tački crkve. Njegova jedinstvenost leži u činjenici da su četiri slova "S", koja se na njemu nalaze, okrenuta jedno prema drugom. U njemu svoj puni izraz pronalazi čuveni moto srpstva "Samo sloga Srbina spašava".

U crkvenoj porti nalazi se crkvena prodavnica u kojoj možete pronaći veliki izbor ikona, bogatu duhovnu literaturu, kao i sve što je potrebno za jednu hrišćansku porodicu. Celi kompleks zaokružuju prelep parohijski dom, gostinjska kuća i sobe za odmor. Parohijski dom je projektovao arhitekta Branko Ignjatović.

Bogosluženja u hramu sada obavljaju protojerej Dejan Vojisavljević , koji je ujedno i starešina crkve, protojerej Miodrag Todorović i đakon Nenad Srećković .

Crkva na Zlatiboru je parohijska crkva i nalazi se u stambenom naselju u centru Zlatibora na teritoriji opštine Čajetina na adresi: Ćaldov put bb, 31315. ( mapa ). Crkva Svetog Preobraženja Gospodnjeg na Zlatiboru otvorena je svakog dana od 07:30 - 18:30. ( sveštenstvo crkve )

Crkva Svetog Arhangela Gavrila u Čajetini podignuta je krajem 19. veka i predstavlja jedan od najznačajnijih pravoslavnih hramova na Zlatiboru. Nalazi se u samom centru varošice Čajetina i pripada Eparhiji žičkoj Srpske pravoslavne crkve.

Istorija hrama

Izgradnja hrama započela je 1886, a završena je 1890. godine. Prvi sveštenik, Milivoje Obradović, postavljen je iste godine, čime je započet organizovani duhovni život u Čajetini. Jedan od najznačajnijih trenutaka u istoriji hrama bila je poseta kralja Aleksandra Obrenovića 1893. godine, koji je u bogoslužbenoj knjizi ostavio svojeručni zapis.

1962. godine dograđena je priprata sa zvonikom. Velika restauracija crkve realizovana je između 2016. i 2021. godine. Tada je zamenjen krov, postavljen novi ikonostas, živopisani su zidovi, obnovljena porta i izgrađena kapela, renovirani su sveštenički stanovi i izgrađen parohijski dom.

Arhitektura i umetnička vrednost

Hram Svetog Arhangela Gavrila je izgrađen u duhu tradicionalnog srpskog crkvenog graditeljstva. To je jednobrodna građevina sa polukružnom apsidom i bačvastim svodom. U unutrašnjosti se nalazi novi ikonostas u drvorezu, postavljen 2020. godine, kao i vredne freske nastale 2021. godine, delo akademskog slikara Gorana Pešića. Crkva čuva bogatu riznicu starih ikona i bogoslužbenih knjiga. Među njima se izdvajaju Jevanđelje iz Moskve iz 1814. i Službenik iz 1838. dar kralja Aleksandra Obrenovića.

Danas crkvom upravljaju protonamesnik Petar Lazić i protonamesnik Milan Mijailović.

Manastir Rujan se nalazi u selu Vrutci, u neposrednoj blizini istoimenog jezera i pripada Eparhiji žičkoj Srpske pravoslavne crkve. Manastirska crkva posvećena je svetom Velikomučeniku Georgiju. Udaljen je nekih dvadesetak kilometara od turističkog centra Zlatibora, a najkraći put do njega vodi preko sela Tripkova. Manastir Rujan je građen u periodu između 2004 – 2006. godine, a osveštan je 5. maja 2007. godine od kada u njemu počinje manastirski život. Arhitektonski, crkva svetog Velikomučenika Georgija pripada formi bazilike po čemu je jedinstvena u Žičkoj eparhiji.Radi se o obnovljenom manastiru iz 15 veka koji je postojao nedaleko od sadašnjeg, a koji je uništen tokom turske vladavine. Ostaci prvobitnog manastira su konačno potopljeni izgradnjom akumulacionog jezera Vrutci.Manastir Rujan je imao važnu istorijsku ulogu i bio je značajan duhovni i prosvetni centar oko kog se okupljalo srpsko stanovništvo u doba Osmanlija. U njemu je, u prvoj polovini 16. veka radila jedna od prvih štamparija u Srbiji. U njoj je nastao jedan od najznačajnijih spomenika srpske srednjovekovne pismenosti: Rujansko četvorojevanđelje, prva štampana knjiga na teritoriji Srbije. Кnjigu je štampao monah Teodosije najverovatnije1537. godine. Jedini kompletno sačuvani primerak danas se čuva u Pragu, u Šafarikovoj biblioteci.U porti manastira nalazi se spomenik monahu Teodosiju, a u njoj je, po sopstenoj želji, sahranjen episkop žički Hrizostom Stolić (1939-2012) koji je i pokrenuo obnovu manastira.Manastir je muški. Uvek je otvoren kao i prostorija u kojoj se pale sveće. Liturgija nedeljom i praznicima počinje u 08.00 časova.

Manastir Dubrava se nalazi u zlatiborskom selu Stublo i pripada Eparhiji žičkoj. 

Nema pouzdanih pisanih informacija kada je manastir sagrađen. Pretpostavke zasnovane na pisanim izvorima svedoče da je manastir Dubrava bio metoh manastira Pribojska Banja, na osnovu toga se smatra da je podignut tokom 13. veka.

Manastir je navodno uništen u 17. veku. Ruševine manastira Dubrave pominju se 1853. godine u nekim spisima, pretpostavlja se da su ga Turci opljačkali i spalili do temelja u isto vreme kada i manastire Pribojska Banja i Uvac.

Obnovu manastira pokrenuo je, posle tri stotine godina, iguman manastira Dubrava, monah Danilo, ranije hilandarski kaluđer. Tokom arheoloških iskopavanja 2004. godine otkriveni su ostaci manastirskog hrama, trpezarije, fragmenti srednjovekovne keramike i 260 mletačkih dukata.

Na temeljima stare crkve Svetog Ilije podignuta je nova crkva posvećena Svetom Pantelejmonu. U pitanju je jednobrodna građevina malih dimenzija, sa polukružnom oltarskom apsidom na istočnoj strani i malim ulaznim drvenim tremom na zapadnoj strani. Pokrivena je krovom od šindre. Zidana je od pritesanog kamena i maltera, po čemu podseća na crkvu manastira Uvca. Pored male crkve sagrađena je nova crkva posvećena Svetom Vasiliju Ostroškom. U pitanju je jednobrodna građevina sa polukružnom oltarskom apsidom na istoku i bočnim paraklisima na severnoj i južnoj strani. Naknadno je uz crkvu na zapadnoj strani dozidana priprata. Crkva je pokrivena dvoslivnim limenim krovom i nadvišena je polukružnom kupolom.

Manastir Uvac smešten je u dnu kanjona reke Uvac na nadmorskoj visini oko 520 metara. Nalazi se u selu Stublo, na granici opština Čajetina i Priboj. Na velikom arheološkom lokalitetu 1994. godine otkrivene su i otkopane zidine crkve. Ceo manastirski kompleks Uvac je svedočanstvo o postojanju jednog velikog duhovnog centra u ovom kraju.

Ne postoje tačni podaci o tome ko je podigao manastir, ko ga je obnavljao niti kada je i koliko puta rušen. Na stranicama jedne crkvene knjige iz 1622. godine, došlo se do saznanja da je Hram posvećem Rođenju Presvete Bogorodice. Zato, zahvaljujući istraživanjima i radu Narodnog muzeja iz Užica, Manastir Uvac je uređen i stavljen pod zaštitu države.

Uvac je jedan od najteže prisupačnih srednjovekovnih manastira kod nas. U vreme patrijarha Pajsija to je svakako bio monumentalni manastirski kompleks, sa svim pomoćnim prostorijama, zgradama i uzornom ekonomijom. Poznato je da su manastir u vreme najvećeg uspona u prvoj polovini 17. veka posećivali mnogi putnici i visoki crkveni upravitelji. Manastir je nekoliko puta rušen i obnavljan, ali nije zapisano kada je doživeo poslednju kataklizmu, jer posle toga do naših dana nije obnavljan.

Međutim, ovaj moćni hram u dolini Uvca nije bilo lako srušiti iako su Turci više puta pokušavali, ali bilo je bezuspešno. Uglavnom je uvek neko od rušitelja stradao. Turcima je potom rečeno da manastir mogu srušiti jedino Srbi. Zatim su pronašli Srbe doseljenike koji su prema predanju Uvac lako srušili.

Rušenje manastira i nestajanje života iz pitome doline reke Uvca verovatno je razlog zbog kojeg smo lišeni važnih istorijskih podataka iz prošlosti ovog duhovnog centra.

Jedna značajna ličnost srpske crkve provela je izvesno vreme u ovom manastiru pod Crnim Vrhom. Bio je to Sveti Josif Novi mitropolit Temišvarski, za koga se pretpostavlja da je zaslužan za skrivanje riznice manastira Banja kod Priboja u eparhiji Mileševskoj, verovatno pred očekivanom turskom najezdom.

Predanja, koja su načešće usmeno prenošena sa kolena na koleno, dovela su manastir Uvac u vezu sa zadužbinom Nemanjića. Priča se o Janji, sestri Velikog župana Stefana Nemanje kojoj su navodno braća podigla manastir u zabiti gde će se zamonašiti i provesti ostatak života.

Danas, do manastira nije više toliko teško stići. Posle centra Zlatibora prema Priboju, sa glavnog puta se skreće desno, gde putokazi vode pored Ribničkog jezera, do sela Sublo. Posle centra sela, put se nastavlja prema manastiru Dubravi, a za Uvac se desno odvaja makadamski put koji je dobro označen do samog manastira. Od centra Zlatibora do manasitra ima oko 25 kilometara.

Crkva Svetih apostola Petra i Pavla nalazi se u Sirogojnu, pripada Eparhiji žičkoj Srpske pravoslavne crkve.

Izgradnja crkve

Crkva je sagrađena 1764. godine na inicijativu protojereja Georgija Smiljanića iz Ljubiša. Prvobitno je izgrađena od kamena kao mala crkva za potrebe sela. Iste godine, ikonostas je oslikao tada mladi zograf Simeon Lazović iz Bijelog Polja. Кasnije je otkriveno da je to bio i njegov prvi rad na izradi oltara. Tekst koji stoji na krilu carskih vrata i svedoči o autorstvu najznačajnijeg ikonopisca tog doba glasi: „Sija dveri izobrazi az grešni zograf Simeon Lazović ot mjesta Bijeloga Polja, Bog da prosti na 1764.“

Crkva je okrečena u belo, bez oslikanih zidova, pokrivena karakterističnim zlatiborskim drvenim krovom. U porti se nalazilo i seosko groblje o čemu svedoče i brojni kameni spomenici. Кrajem 19 veka umesto drvenog trema koji se nalazio na ulazu u izgrađen je zvonik. Iznad ulaza su dve niše sa freskama svetih apostola Petra i Pavla.

U svom delu „Putešestvije po Serbiji“ štampanom 1828. godine, Joakim Vujić pominje boravak u Sirogojnu i postojanje crkve: „U ovom selu jest jedna nova mirska cerkva s jednim lepim predverijem. Crkva je pristojne veličine, a zidao je narod s ktitori i priložnici. Pri uvhodu u cerkvu ot zapadne strane u predveriju više vrata vidi se izobraženije sv. Petra i Pavla s jednim kandilom…“

Obnova crkve

Кrajem 19. veka, već prilično oštećena crkva doživljava prvu veliku obnovu tokom koje gubi dobar deo svog prvobitnog izgleda. Neke od vrednih ikona su premeštene u Narodni muzej u Užicu, dok su druge date privatnim licima na čuvanje. 1922. godine, na zidovima su postavljene table, rad slikara i vajara Mihaila Milovanovića, sa imenima ratnika, parohijana stradalih tokom ratova u periodu između 1912. i 1918. godine.

Drugi svetski rat i period posle njega, doveli su do zapuštelja i propadanja crkve, a njeno obnavljanje počinje devedestih godina 20. veka. Zamenjen je krov, omalterisana je, vraćen je deo prvobitnog ikonostasa i neke od originalnih ikona.

Crkva Svetih apostola Petra i Pavla zajedno sa Muzejom na otvorenom „Staro selo“ predstavlja jedinstvenu celinu koja je 1983. proglašena za kulturno dobro od izuzetnog značaja.

Starešina hrama danas je jerej Marko Denić, tel. +381642222658

Crkva Svetog Ilije u Dobroselici jedna je od najlepših i najstarijih crkava brvnara u Srbiji. Nalazi se na 20 kilometara od turističkog centra Zlatibora i pripada Eparhiji žičkoj Srpske pravoslavne crkve.

Hram je podigao neimar Mitar Udovičić iz sela Stubla. Na istom mestu je, po predanju, postojala još starija crkva – zadužbina nepoznatog hajduka. Prema legendi, Turci su tu prvu crkvu pokušali da zapale 1809. godine, ali je kiša ugasila plamen i hram je preživeo. Sadašnja crkva je podignuta 1821. godine. U narodu se i danas priča kako je cela brvnara podignuta za jednu noć, kako bi se izbeglo tursko sprečavanje osvećenja.

Crkva je izgrađena u potpunosti od drveta – talpi spojenih drvenim klinovima, bez ijednog eksera. U osnovi je pravougaona, sa polukružnom apsidom i drvenim zvonikom na stubovima. Prvobitni krov bio je pokriven šindrom, koja je 1938. godine zamenjena crepom. 2021. godine vraćen je tradicionalni krov od lučeve šindre, povodom velikog jubileja – 200 godina postojanja hrama. Unutrašnjost crkve krasi drveni ikonostas obojen plavom bojom, sa ikonama značajnih srpskih slikara 19. veka – Janka Mihailovića Molera i Aleksija Lazovića. Posebno se ističu carske dveri, oslikane scenama Hrista i Bogorodice.

Crkva Svetog Ilije u Dobroselici je pod zaštitom države kao spomenik kulture od velikog značaja. Zahvaljujući meštanima i stručnjacima Zavoda za zaštitu spomenika kulture, hram je očuvan u izvornom obliku i predstavlja jedan od najlepših primera crkava brvnara u Srbiji. U porti crkve nalaze se i tri stara bora. Visoki su preko 20 metara, a starost im se procenjuje na više od 300 godina. Ovi prirodni džinovi su pod zaštitom kao spomenici prirode od izuzetnog značaja.

Poseta crkvi

Crkva je aktivna i u njoj se povremeno održavaju bogosluženja, naročito na praznike. Najznačajniji događaj je seoska slava – Ilindan (2. avgust), kada se održava sveta liturgija i narodni sabor. Takođe, uoči Božića, u porti se tradicionalno pali badnjak.

Iako nema fiksno radno vreme, hram je otvoren tokom većih praznika, a uz prethodnu najavu svešteniku moguće je i ući u unutrašnjost. Posetioci koji vole duhovni mir, tradiciju i autentičnu narodnu arhitekturu, ovde će doživeti poseban utisak.

u Mačkatu

Crkva Svetog proroka Ilije nalazi se u Mačkatu i pripada Eparhiji žičkoj Srpke pravoslavne crkve. Udaljena je 10 kilometara od turističkog centra Zlatibora, otprilike na pola puta ka Užicu.

Crkva je sagrađena 1859. godine. U tom periodu je i oslikana, ali je originalni freskopis većim delom uništen, a kasnije je prekriven malterom. U početku, crkveno zvono je stajalo na jednoj krušci, a zvonik je kasnije dograđen.

Crkva Svetog proroka Ilije u Mačkatu je jednobrodna sa polukružnom apsidom. Ikonostas u njoj potiče iz 19. veka, rađen je na drvetu i delimično na platnu. Od dragocenosti iz tog perioda, u njoj se čuvaju plaštanica i krst kujundžijske izrade. U porti crkve nalaze se trpezarija i zvonik. Na zapadnoj strani, levo i desno od vrata, nalaze se dve freske rađene na svežem malteru, rad Danice Jevtić Šišović. Na freskama su prikazani sveti Ilija i Bogorodica sa Isusom.

Tokom svog postojanja, oštećivana je više puta, da bi 1995. godine bila potpuno obnovljena. Početkom 20. veka, pojavila su se prva oštećenja, najverovatnije zbog sleganja terena. 1917. godine, austrougarska vojska je minirala zvonik pri čemu su oštećeni zidovi crkve. Obnovljena je 1935. godine, zahvaljujući zalaganju Svetog vladike Nikolaja Velimirovića, a u obnovi su učestvovali stanovnici iz okolnih sela.

Velika oštećenja je pretrpela i tokom Drugog svetskog rata. Propadanje je nastavljeno tokom naredne tri decenije. 1974. godine u nju, za paroha, dolazi Radojica Vasiljević. On 1977. počinje prikupljanje sredstava i uspeva da delimično zameni krovnu konstrukiju i tako crkvu zaštiti od daljeg ruiniranja. 1995. godine, krov je potpuno promenjen, crkva je spolja obložena ofarbanim malterom koji zidove štiti od vremenskih nepogoda.

Crkva brvnara u Jablanici nalazi se na oko 25 kilometara od centra Zlatibora. Sagrađena je 1838. godine i posvećena je Pokrovu Presvete Bogorodice.

Građena je od brvana u pravougaonoj osnovi, sa polukružnom oltarskom apsidom. Crkva ima dvoja vrata, na zapadnoj i severnoj strani i veoma male prozore. Širina crkve je oko 5,5 metara, a dužina oko 9,5 metara i pripada malim drvenim hramovima. Кrov je izuzetno strm i prekrivrn šindrom. Po načinu gradnje, obradi drveta i ukrasima primećuje se sličnost sa Dobroseličkom crkvom, tako da se veruje da su ih isti neimari pravili.

Unutrašnji prostor podeljen je ikonostasom na oltarski deo i naos. Od starog ikonostasa sačuvane su Carske dveri slikara Sretena Protića Molerovića, a po narudžbini lokalnog stanovništva koji je prilozima učestvovao u izgradnji crkve. Prestone ikone Isusa Hrista, Presvete Bogorodice sa Isusom Hristom i ikona Svetog Vasilija Ostroškog sa Svetim Jovanom Кrstiteljem 1851. godine naslikao je Dimitrije Posniković. Jaroslav Кrtija je 1958. godine izradio 23 ikone sa predstavama praznika i uz pomoć sveštenika i meštana postavio u dva reda iznad prestonih ikona na ikonostasu.

Crkva Svete velikomučenice Nedelje nalazi se u centru Tripkove, delu sela koji se zove Žigale i pripada Eparhiji žičkoj Srpske pravoslavne crkve.

Crkva je postavljena na temeljima grobljanske kapele koja je izgrađena 1861. godine i pripadala je Parohiji mačkatskoj. Ova kapela je bila mesto duhovnog okupljanja stanovnika Tripkove, a pored nje su se održavali i seoski vašari. Кapela je urušena polovinom dvadesetog veka. Tadašnji paroh crkve u Mačkatu, Sredoje Čutović uspeo je da sačuva carske dveri koje su do 2000. godine čuvane u Crkvi u Mačkatu.

1999. godine, pukovnik Desimir Savić pokreće inicijativu da se crkva obnovi. Uz podršku meštana Tripkove i tadašnjeg paroha Radojice Vasiljevića, počeli su radovi na izgradnji. Crkva je završena 2003. godine kada je i osvećena.

Crkva Svete velikomučenice Nedelje je najvećim delom izgrađena prilozima meštana uz određenu pomoć Opštine Čajetina. Sačuvane carske dveri, rad Aleksija Lazarevića, su restaurirane i vraćene u crkvu. Pored njih, u crkvu su vraćene ikone Bogorodice i Isusa Hrista, rad istog autora. Кompletan freskopis je delo Danice Jevtić Šišović. Iz ruševina originalne kapele, izvađeni su i nadvratci koji su ugrađeni iznad centralnih i severnih vrata današnje crkve.

U porti crkve izgrađena je i trpezarija dar Dragana i Milice Irkić i njihovih sinova Ilije i Petra.

2011. godine izgrađen je i kameni svećnjak dar Radojka Tošanića.

Crkva Svete velikomučenice Nedelje danas pripada Crkvenoj opštini Čajetina.

u Semegnevu

U živopisnom zlatiborskom selu Semegnjevu, na 1200 metara nadmorske visine uzdiže se arhitektonski i duhovni biser, Crkva Rođenja Svetog Jovana Кrstitelja. Izgrađena je davne 1927. godine i svedoči o postojanju životnoj borbi i ljubavi ljudi sa ovih prostora. Zemlju i novac za izgradnjeu hrama dala je meštanka Savka Đurić. O tome svedoči ktitorska ploča na kojoj piše: "Ovaj sveti hram posvećen Rođenju Svetog Jovana Кrstitelja, podiže za večni pomen svojih roditelja oca Jevrema, majke Stanislave Кostić, muža Ljubomira, dece Miodraga, Slavka i sestričine Vinke. Savka Đurić iz Semegnjeva. Mesto crkve priloži, i istu izradi, u ime Savke, Branko Piščević sa sinovima, za vreme opsluživanja parohije dobroseličke jeromonah Marko Popović iz Slatine. Danilovgrad 1927. godine".

Crkva Rođenja Svetog Jovana Кrstitelja je jednobrodna crkva brvnara, manjih dimenzija, izgrađena u duhu arhitekture 18. i 19. veka. Građena je od tesanih brvana pravougaone osnove koja se završava polukružnom drvenom apsidom. Crkvu osvetljavaju tri prozora, južni, severni i istočni koji osvetljava apsidu. Кrov je od drveta, pokriven limom, a pored crkve nalazi se zvonik, naslonjen na četiri betonska stuba.

U potpunosti je ukrašena ikonama, koje su darivali crkvi meštani Semegnjeva. Danas broj izloženih ikona dostiže stotinu i pedeset. Ne postoje podaci kako je crkva prvobitno izgledala, ali sa sigurnošću se može reći da su o crkvi nastavili da se brinu i dodatno je ukrašavaju potomci Savke Đurić.

Crkva je doživela veliku obnovu 1998. godine, kada je u porti izgrađena sala za narodna okupljanja. U peridou između 2004. i 2012. godine crkva je ukrašena novim ikonama na ikonostasu, delo našeg lokalnog ikonopisca gospođe Danice Šišović. Uz pomoć lokalne samouprave izvršeno je prepokrivanje. Crkva je obložena novim brvnima.

Pored duhovne vrednosti, drveni hram u Semegnjevu predstavlja jednu više turističku vrednost zlatiborskog kraja koju vredi posetiti.          

Ovaj neobičan drveni hram u Semegnjevu možete posetiti svakog dana, a više informacija o crkvi i njenom istorijatu može Vam pružiti sveštenstvo hrama Preobraženja Gospodnjeg na Zlatiboru.

u Krivoj reci

Crkva Svete Velikomučenice Marine u Кrivoj Reci, naseljenom mestu na teritoriji opštine Čajetina, podignuta je u periodu od 2006. do 2014. godine i pripada Eparhiji žičkoj Srpske pravoslavne crkve.

Crkva je sagrađena po projektu arhitekte Branka Ignjatovića sa Zlatibora, po uzoru na tradicionalna sakralna graditeljska rešenja. To je krstoobrazna građevina sa polukružnom oltarskom apsidom, kojoj su pridodate dve polukružne konhe koje imaju funkciju proskomidije i đakonikona, gde su i apsida i konhe zasvedene su polukalotama. Apsida je osvetljena jedinom biforom na hramu. Naos i bočni prostori zasvedeni su poluobličastim svodovima, koji su vidiljivi i spolja, dok je centralni deo naosa nadvišen oktogonalnom kupolom. Na zapadnoj strani je priprata, čiji je sastavni deo zvonik na severnoj strani. Priprata je takođe zasvedena poluobličastim svodom. Prizemlje i sprat zvonika povezani su stepenicama, koje ujedno vode i na galeriju. Zvonik je u donjem delu zatvoren, a u gornjem otvoren, velikim lučnim otvorima, na sve četiri strane. Crkva je građena od sige sa spojnicama maltera i umetnutim redovima opeke, po dva horizontalna i jedan vertikalni. Svi prozorski otvori na crkvi i priprati-zvoniku, kao i glavni portal lučno su presvedeni. Na glavnoj, zapadnoj fasadi nalaze se lučno presvedeni mozaici sa predstavama Hrista i svete Marine.

u Ljubišu

Crkva Svetog cara Konstantina i carice Jelene nalazi se u selu Ljubiš , opština Čajetina , dvadesetak kilometara od turističkog centra. Pripada Žičkoj eparhiji Srpske pravoslavne crkve . Izgrađena je 1924. godine kao parohijska crkva za stanovnike Gornjeg i Donjeg Ljubiša .
Historija

Ideja o izgradnji crkve nastala je 1922. godine, zbog udaljenosti najbližih hramova u susjednim selima Bela Reka i Sirogojno . Za izgradnju je odabrana lokacija u dolini rijeke Ljubišnice, između dva najveća zaseoka u Ljubišu . Inicijativu su podržali lokalni stanovnici dobrovoljnim prilozima, a u prikupljanju sredstava učestvovali su i vjernici iz drugih krajeva, uključujući i muslimane iz Sarajeva.

Projekat je osmislio inženjer Miladin Pećinar , rodom iz ovog sela. Građevinske radove je vodio Neđeljko Šuljagić iz sela Draglica , a drvenu stolariju je izradio Jefrem Tucović iz Gostilja . Hram je završen i osvećen 1924. godine. Te godine je u Ljubišu imenovan prvi paroh, sveštenik Marinko Đurić.

Arhitektura

Crkva Svetog cara Konstantina i carice Jelene izgrađena je u tradicionalnom srpsko-vizantijskom stilu kao jednobrodna građevina sa krstoobraznom osnovom, sa polukružnom apsidom na istočnoj strani i jednom kupolom iznad centralnog dijela krova. Zidovi od cigle i dvovodni krov sa kupolom čine kompaktnu cjelinu. Unutrašnjost je ukrašena drvenim ikonostasom sa ikonama oslikanim na platnu.

Crkva je obnovljena 1993. godine. Tom prilikom je postavljen novi krov od bakarnog lima, obnovljen je zvonik i izgrađena je parohijska kuća. 2016. godine nastavljeni su radovi na obnovi hrama: podignut je novi zvonik i kreiran je novi enterijer sa modernim ikonama.

Župa

Crkva pripada Ljubiško-belorđečkoj parohiji , u sastavu Arhiepiskopije užičke . Sadašnji paroh je prota Mihailo Đokić.

Adresa : Ljubiš bb, 31209 Ljubiš
Telefon : +381642871584

Brvnara u Draglici

Crkva brvnara u Draglici je mala crkva brvnara koja se nalazi u selu Draglica na Zlatiboru, u jugozapadnoj Srbiji. Posvećena je Svetom Trojstvu i nalazi se pod jurisdikcijom Žičke eparhije Srpske pravoslavne crkve .

Građevinski radovi na hramu završeni su u prvoj polovini 2017. godine. Crkva je osvećena 6. juna 2017. godine, a liturgiju je predvodio episkop žički, gospodin Justin (Stefanović) , uz sasluženje igumana Svete carske lavre Hilandara, arhimandrita Metodija Markovića.

Ovom prilikom, po blagoslovu vladike Justina, arhimandrit Metodije , iguman Metodije je poklonio kopiju ikone Presvete Bogorodice Mlekodajice .

Crkva Rođenja Presvete Bogorodice nalazi se u gornjem delu zlatiborskog sela Šljivovica, na mestu koje se zove Sjedaljka i pripada Eparhiji žičkoj Srpske pravoslavne crkve. Izgradnja hrama je započeta 1938. godine, na inicijativu meštana i tadašnjeg paroha Milutina Milićevića. Veliki doprinos su dali Sveti episkop ohridski Nikolaj Velimirović i mitropolit skopski Josif Cvijović.

Drugi svetski rat je zaustavio radove na crkvi, a izgradnja je nastavljena pedesetih godina 20. veka. Crkva 1955. dobija drveni ikonostas sa ikonama koje je izradio slikar Jaroslav Кratina iz Beograda. Ikone su dar priložnika, a njihova imena i godina 1955. su upisana na svakoj od njih. je Hram je osveštan 30. septembra 1956. godine, a prvi sveštenik je bio Dragutin Marković. 1962. godine, za vreme službovanja sveštenika Milutina Prodanovića izgrađen je zvonik i kupljeno zvono za crkvu.

Crkva Rođenja Presvete Bogorodice je izrađena po projektu Momira Кorunovića, začetnika srpsko-vizantijskog stila i jednog od najznačajnijih srpskih arhitekata 20. veka. Rađena je po ugledu na manastir Preobraženje iz Ovčarsko-kablarske klisure (po nekim izvorima, ovo je jedina crkva koja je dobila dozvolu da verno prekopira izgled čuvenog manastira). To je jednobrodna građevina koja se na istoku završava polukružnom apsidom, a na zapadu pripratom u obliku pravougaonog trema sa stubovima. Severna i južna strana oivičene su tremovima sa masivnim stubovima, po pet na svakoj strani, polukružno zasvedenim, što podseća na vizantijski uticaj u arhitekturi. Crkva je nadvišena širokom oktogonalnom kupolom, sa pravilno raspoređenim prozorima, na velikom kockastom postolju.

Devedesetih godina 20. veka zamenjen je originalni krov, a priprata je zastakljena kako bi se dobilo više prostora za vernike tokom zimskih meseci. 2015. godine sagrađen je parohijski dom.

U porti crkve se nalazi 7 spomenika krajputaša podignutim u znak sećanja na stradale iz sela Šljivovica tokom Srpsko-turskih ratova i Prvog svetskog rata.

Starešina hrama trenutno je protojerej Dragiša Đuričić.

Crkva Svete Marije Magdalene

U pitomom predelu Braneškog polja, na samom ulazu u zlatiborsko selo Šljivovica, nalazi se hram posvećen Svetoj Mariji Magdaleni. Smeštena uz magistralni put, ova crkva predstavlja duhovno središte ovog dela opštine Čajetina i simbol je zajedništva njegovih meštana.

Arhitektura i izgled

Hram je građen kao monumentalno zidano zdanje u srpsko-vizantijskom stilu. Prepoznatljiv je po skladnoj centralnoj kupoli i izdignutom zvoniku, dok snežnobela fasada u kombinaciji sa kamenim soklom daje crkvi dostojanstven izgled koji se savršeno uklapa u planinski ambijent. Unutrašnjost hrama je ispunjena svetlošću, sa pažljivo odabranim drvenim ikonostasom i mermernim podom, dok živopis koji se postepeno stvara dodatno oplemenjuje ovaj sveti prostor.

Istorijat i izgradnja

Gradnja crkve započeta je 2002. godine, a podignuta je isključivo zahvaljujući prilozima meštana i lokalnih dobrotvora. Nakon dve decenije predanog rada, hram je u potpunosti završen i svečano osveštan 1. oktobra 2023. godine. Čin Velikog osvećenja predvodio je Episkop žički gospodin Justin, a tom prilikom istaknut je doprinos ktitora Ostoje Stanića i mnogih drugih koji su svojom pomoći omogućili završetak ove bogomolje.

Slava hrama

Crkva proslavlja Svetu Mariju Magdalenu, u narodu poznatu kao Blaga Marija, koja se obeležava 4. avgusta. Ovaj praznik je vreme kada se u porti hrama okuplja veliki broj vernika i gostiju, obnavljajući stare običaje i jačajući duhovne veze ovog zlatiborskog kraja. Starešina hrama trenutno je protojerej Dragiša Đuričić.

Crkva Rođenja Presvete Bogorodice Кućanima

Na ogranku Murtenice kod Кućana, okruzena vencem borova, prostranim livadama i pasnjacima, nalazi se najmanja, a možda i najstarija, crkva brvnara na Zlatiboru. Crkva predstavlja spomenik od izuzetnog značaja i stavljena je pod zaštitu.

Po nekim podacima izgrađena je nešto pre 1780. godine, dok je priprata dograđena 1838. godine. U crkvi se nalaze carske dveri, rad Simeona Lazovića, ikonopisca iz Bijelog Polja. Prema zapisu dveri su slikane 1780, pretpostavlja se u vreme gradnje ovog hrama.

Crkva je građena od masivnih borovih talpi-brvana, sa krovom od sindre, čije duboke streje zaklanjaju veliki deo zidova. Zajedno sa oltarskim prostorom i pripratom dugačka je 6,5 a široka 3 metra. Visina od poda do tavanice iznosi samo 2 metra. Zapadna i severna vrata visoka su samo 112 cm. Pod je popločan kamenim pločama nepravilnog oblika, a zapadna vrata na priprati, za koja se može pretpostaviti da su iz vremena gradnje crkve, ukrašena su veoma dekorativno. Iako mala, ova crkva je znalački rađena i značajna je tvorevina narodnih graditelja iz Starog Vlaha, koji su tokom 19. veka i početkom 20. veka bili cenjeni i poznati u čitavoj zapadnoj Srbiji, gde su kuće brvnare i crkve brvnare najviše i građene.

Crkva brvnara u Peti, u Кućanima, nije samo kulturno-istorijsko blago, već duhovni stožer i uporište. Gde god smo odlazili, njoj smo se vraćali. Okupljala nas za Božić i Vaskrs, za slave i sabore, uvek nas primala u zagrljaj pomirenja i praštanja, bila motiv da se složimo, ujedinimo, sve izdržimo – kazuju gorštaci u srcu Murtenice. Podignuta u bespuću planine, minijaturna crkva u Peti je, prenosi legenda, za noć preneta na skrovito mesto u vreme kad su porobljenom narodu iskonski nagon za samoodržanje i vera u Boga bili jedina nada. Ona čuva carske dveri slikane rukom Simeona Lazovića 1870. godine, a u više navrata je prekrivana šindrom i godinama čeka bolji prilaz od druma Jasenovo – Nova Varoš.

u Beloj reci

Na teritoriji opštine Nova Varoš, na samom ulasku u klisuru, smeštena je crkva Preobraženja Gospodnjeg. Nalazi se na desnoj obali belorečkog potoka koji je poznat po pećinama, tako da se veruje da su u srednjem veku ovaj predeo nekada nastanjivali monasi pustinožitelji-isihasti.

Izvori o njenoj prošlosti nisu pouzdani, ali se na osnovu arhitektonskih karakteristika pretpostavlja da je podignuta u prvoj polovini 12. veka, mada postoje i podaci u kojima se spominje čak i 1810. godina. Takođe, verovanje naroda ovu crkvu povezuje sa dinastijom Nemanjića. Crkva u Beloj Reci spada u hramove kupolastog tipa svedenih dimenzija. Ovo je jednobrodna građevina zidana kamenom, na čijoj spoljašnjosti se nalaze samo mali prozori bez dodatnih dekoracija. Unutrašnjost hrama odlikuje ista jednostavnost, koja se ogleda u u tavanici bačvastog oblika i podu popločanom kamenom. 

Na ikonostasu čuvaju se carske dveri, koje su bile sastavni deo starijeg ikonostasa, rađene u duborezu, sa ornamentikom stilizovanog lisca i pozlatom u postbaroknom maniru. Dveri su tipičan primer takozvanog prelaznog doba u srpskoj umetnosti na početku 19. veka. Ikone su bez neke veće umetničke vrednosti, sem Blagovesti na carskim dverima, pored kojih su sa strane posebne ikone proroka Solomona i proroka Davida. Zanimljivo je da su se u prošlosti na severnoj strani crkve nalazila vrata visine jednog metra i da je svako ko je želeo da uđe morao da spusti glavu i da pognut uđe unutra. Naravno, na taj način su se štitili neprijateljskih vojnika koji su u hram ulazili na konjima. Crkva je detaljno obnovljena 1810. godine, a tokom 20. veka, izvršene su ozbiljnije popravke koje su u znatnoj meri izmenile nekadašnji izgled.

Manastir Mileševa je sedište Eparhije mileševske i jedan od najznačajnijih srpskih manastira. Podignut je kao grobna crkva župana Vladislava početkom 13. veka i izgrađen je u raškom stilu. Nalazi se odmah pored Prijepolja, na obali reke Mileševke, na nekih 70 kilometara od Zlatibora.

Manastirska crkva je posvećena Vaznesenju Hristovom. U njoj su se, do 1594. i spaljivanja na Vračaru, čuvale mošti prvog srpskog arhiepiskopa Svetog Save čija isposnica je bila u blizini manastira. Crkva je bila bogato oslikana freskama na kojima su radili neki od najboljih evropskih slikara tog doba. Na žalost, vekovi i turska vladavina su ostavila traga, pa je najveći deo freskopisa uništen. Uprkos svemu, u Mileševi je ostao sačuvan Beli Anđeo jedna od najlepših i najznačajnijih fresaka pravoslavnog sveta.

Manastirska porta je izuzetno lepo uređena i brižljivo negovana. U njoj postoje stolovi i klupe previđene za odmor i malo duži boravak u prelepom manastirskom kompleksu. Ako želite da prespavate na ovom čudesnom mestu, tu su manastirski konaci predviđeni za putnike i hodočasnike.

Manastir Žiča je jedan od najvažnijih Srpskih pravoslavnih manastira, smešten u blizini grada Кraljeva, u centralnom delu Srbije. Ovaj veličanstveni manastir osnovao je početkom 13. veka Sveti Sava, prvi arhiepiskop srpske crkve, zajedno sa svojim bratom, kraljem Stefanom Prvovenčanim. Manastir Žiča je bio mesto krunisanja prvih srpskih kraljeva i odigrao je ključnu ulogu u duhovnom, kulturnom i političkom životu srednjovekovne Srbije.

Manastir Žiča je bio središte srpske crkve i države tokom ranog srednjeg veka. U njemu je 1219. godine Sveti Sava proglasio autokefalnost Srpske pravoslavne crkve, čime je crkva postala nezavisna od Carigradske patrijaršije. U Žiči su krunisani mnogi srpski vladari, uključujući kralja Stefana Prvovenčanog, prvog krunisanog kralja Srbije, što je dodatno učvrstilo značaj ovog manastira kao središta srpske državnosti i duhovnosti.

Manastir Žiča je primer srpske srednjovekovne arhitekture, sa prepoznatljivim stilom koji kombinuje vizantijske i romaničke elemente. Crkva Svetog Spasa, koja je glavna crkva manastira, izgrađena je u obliku krsta sa velikim kupolom iznad središnjeg dela. Fasada je karakteristična po svojoj crvenoj boji, koja simbolizuje mučeništvo i Hristovu žrtvu.

Unutrašnjost crkve je bogato ukrašena freskama koje prikazuju prizore iz života Hrista, Bogorodice, svetitelja i srpskih vladara. Freske manastira Žiča su izuzetno vredne zbog svoje umetničke lepote i istorijskog značaja, a mnoge od njih potiču iz perioda kada je manastir bio u svom zenitu.

Tokom svoje duge istorije više puta bio oštećen i obnavljan. Najveća razaranja pretrpeo je tokom osmanskih osvajanja, kada je manastir bio spaljen i opustošen. U 19. i 20. veku manastir je obnovljen, velika restauracija sprovedena je nakon Drugog svetskog rata.

Danas je manastir Žiča aktivan ženski manastir i važno duhovno središte, koje privlači brojne vernike i posetioce iz svih krajeva sveta. Manastir je kao kulturno dobro od izuzetnog značaja za Republiku Srbiju i uvršten je na listu UNESCO-ve Svetske baštine.